1.1 Genel Tanımı

Bakteriler tek hücreli mikroorganizma grubudur. Monera âlemini oluşturan prokaryot canlıların en yaygın ve en çok bilinen grubu bakterilerdir. O kadar yaygındır ki bugün dünyamızda bakterilerin bulunmadığı yer yoktur diyebiliriz. Toprakta, deniz suyunda, okyanusun derinliklerinde, yer kabuğunda, deride hayvanların bağırsaklarında, asitli sıcak su kaynaklarında, radyoaktif atıklarda büyüyebilen tipleri vardır. Tipik olarak bir gram toprakta bulunan bakteri hücrelerinin sayısı 40 milyon, bir mililitre tatlı suda ise bir milyondur. Toplu olarak dünyada beş nonilyon (5×1030) bakteri bulunduğu tahmin edilmektedir. Dünyadaki biyokütlenin çoğunu bu bakteriler oluşturur.

İnsan vücudunda bulunan bakteri sayısı, insan hücresi sayısının on katı kadardır. Özellikle deride ve sindirim yolu içinde çok sayıda bakteri bulunur. Bunların büyük bir çoğunluğu bağışıklık sisteminin koruyucu etkisiyle zararsız hale gelmiş ayrıca bir kısmı da yararlı (probiyotik) olanlardır. Hastalık yapıcı bakteri türleri ayrıdır, yararlı bakterilerle karıştırılmamaları gerekir.

1.2 Günlük Hayatımızda Bakterilerin Yeri

Bakteri ismi duyulduğunda çoğumuzun aklına mikroplar, hastalıklar ve uzak durulması gereken küçük yaratıklar gelmektedir. Her gün mutfağımızı, banyomuzu sterilize etmek için uğraşırken, yok ettiğimiz milyonlarca tür bakterinin hayatımızda ne derece önemli bir etkiye sahip olduğunun da farkında değiliz. Monera âleminin küçük canlıları olan bakteriler olmasaydı, ne dünya şimdi olduğu gibi olabilirdi ne de insanlar şimdi göründükleri gibi olurdu. Bu mikroskobik canlılar sadece insandaki bazı zararlı canlıları yok etmekle kalmaz, aynı zamanda dünyamızın üzerine kurulduğu kimyasal döngüleri de gerçekleştirirler.

Bakterilerin en önemli özelliklerinin başında dünyamızda biriken artık maddelerin parçalanarak, temel biyolojik yapıtaşlarına dönüştürülmesi gelmektedir. Eğer çürükçül bakteriler olmasaydı, ölü insan ve hayvan vücutlarıyla canlılığını yitirmiş bitki parçacıkları ayrışamayacak ve bunların temel organik maddelere dönüşümü olmayacak ve böylece karbon döngüsünün önemli bir parçası yerine getirilmemiş olacaktı. Dolayısıyla yaşam da duracaktı. Çürükçül bakteriler yaptıkları bu parçalama işlemiyle aynı zamanda toprakları besler ve verimli hale getirirler.

Bazı bakterilerin çürütücü göreviyle doğaya katkıda bulunmasının yanında, bazı bakterilerde aşı veya antibiyotik olarak tıp sektöründe insanlara daha sağlıklı bir hayat sunmak için kullanılırlar.

Bakteriler besin yapımında da sıkça kullanılmaktadırlar. Birçok bakteri, mayalanma da dediğimiz fermantasyon işlemiyle kimyasal değişikliklere sebep olmaktadır. Örneğin peynir ve yoğurt bu tür kimyasal değişikliklerin sonucu olarak ortaya çıkmış yararlı besinlerdendir. Bakterilerin diğer bir faydası da, hayvanların bağırsaklarında yerleşip selüloz sindirimini ve glikoza parçalanmayı gerçekleştirerek hücreler için gerekli olan enerjiyi sağlamalarıdır.
Aslında kafamızda hep zararlı yaratıklar olarak yer edinmiş olan bu bakteriler insan vücudu için de hayati öneme sahiptir. Bağırsağımızda bulunan yararlı bakteriler, ürettikleri enzimlerle yediğimiz besinlerin parçalanıp sindirilmesini sağlarlar. Aktif bakteriler de bu gibi yararlı bakterilerin laboratuar ortamında bir araya getirilmelerinden oluşan ürünlerdir.

1.3 Günlük Hayatımızda Bakterilerin Yeri

Peynir, ekmek, yoğurt, turşu, şarap, bira, sirke gibi besin maddelerimizin mayalanması, hastalıklardan koruyan aşı içeriklerinin oluşturulması, atık maddelerimizin ayrıştırılıp, bunun sonucunda elde edilen organik maddelerin besin döngüsüne katılması gibi işlevlere sahip olan bakteriler, faydalı bakterilerdir.

Aktif bakteri de, bu tip faydalı bakterilere verilen ticari bir isimdir. Esası fototropik bakteriler, laktik asit bakterileri ve mayalardır. Aktif bakteri tamamen bir biyolojik mücadele ürünüdür. Doğaldır, kimyasal ve toksik değildir. Bakterilerin büyümek ve üremek amacıyla kompleks bileşikleri, kullanabilecekleri yapıtaşlarına parçalaması işlemi genel çalışma prensibidir. Çalışma alanına uygulanan Aktif bakteriler H2S, merkaptan, amonyak gibi bileşikleri besin kaynağı olarak kullanır ve bunların konsantrasyonlarını azaltırlar.

Bu teknolojinin başlangıcı çok sayıda mikrobun karıştırılmasına dayanır ve tüm ekosistemlerde yaygın olarak bulunan laktik asit bakterisi, fotosentetik bakteri, maya bakterisi ve aktinomiset olarak adlandırılan üç temel bakterinin saflaştırılmış şeklini içerir. Bu türler kendi ortamlarından izole edilmiş şekilde kullanılmaktadır. Bunlar bir melas ya da şeker ortamında karıştırılır ve çevresel şartlar altında düşük pH’ta tutulur.

Öncelikli kullanım alanlarından biri olan tarım alanındaki uygulamalarda, ürün verimliliği ve organik ürünlerdeki çeşitli problemlerin giderilmesinde Aktif bakterilerin olumlu etkileri birçok çalışma sonunda kanıtlanmıştır. Bu yüzden bu teknoloji zamanla birçok ülkeye yayılmıştır.

Günümüzde tarım ve çevre yönetimiyle alakalı birçok sistemde Aktif Bakteri uygulaması mevcuttur. Aktif Bakteri çevre yönetiminde ayrışma ve daha da önemlisi katı ve sıvı atıkların geri dönüşümü için yaygın bir şekilde kullanılmaktadır. ABD, Avrupa, Asya, Orta ve Güney Amerika ve Okyanusya’da 60’dan fazla ülkede Aktif Bakterilerin kabul edilerek kullanılması, bu ürünlerin başarısını açıkça göstermektedir.

1.4. Çevre Yönetiminde Aktif Bakterilerin Kullanımı

Çevre yönetiminde Aktif Bakterilerin rolü göz ardı edilemeyecek kadar önemlidir. İlk olarak doğal ve organik tarım sistemleri için geliştirilen bu mikrobiyal solüsyon, daha sonra çevresel sorunların üstesinden gelmek için genişletilmiş, böylece birçok atığın geri dönüşümüne de olanak sağlamıştır.
Günümüzde araştırmacılar, akuakültürde bakteriyel nüfusu dengeleyerek ve patojen bakteri yükünü azaltarak su kalitesini artırmak için probiyotik bakterileri kullanmaya çalışıyorlar.

Aktif Bakteriler ayrıca, yeniden kullanım için arıtılan sularda da etkin bir şekilde kullanılmaya başlanmıştır. Bunun en iyi örneği, Japonya Okinawa’daki kütüphanedir. Gushikawa şehir kütüphanesinde, kanalizasyon suyu Aktif Bakteriler kullanılarak arıtılmakta ve arıtmadan çıkan su da bahçe ve tuvaletlerde yeniden kullanılmaktadır. Sudaki KOİ ve BOİ oranları Aktif Bakteriyle uygulamanın ardından önemli derecede azalmış ve bu su da geri kazanılarak giderlerden ve enerji de tasarruf edilmiştir.

Su arıtımında Aktif Bakteri kullanımının diğer bir örneği de Avustralya’nın Mc Kay şehrinde Gold Coast’da yapılan uygulamadır. Şehir kanalizasyon sistemi Aktif Bakteri ile arıtılmış, oksijence zenginleştirilerek deşarj öncesi su kalitesi yükseltilmiştir. Dünya ve Türkiye’de Aktif bakterilerin kullanıldığı çalışmalar “örnek uygulamalar” kısmında detaylı olarak anlatılmıştır.

NEXT